Η νέα προθεσμία που έδωσε το ΥΠΕΝ για την ολοκλήρωση των προγραμμάτων «Εξοικονομώ» μπορεί να προσφέρει μια ακόμη ανάσα στους δικαιούχους, δεν φαίνεται όμως να βάζει τέλος στις αντιδράσεις του τεχνικού κόσμου. Μηχανικοί και επαγγελματικοί φορείς, που εδώ και μήνες προειδοποιούν ότι τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες υλοποίησης των έργων, επιμένουν ότι το επιπλέον χρονικό περιθώριο δεν αρκεί και συνεχίζουν να ζητούν μεγαλύτερες παρατάσεις, κυρίως για το πρόγραμμα «Εξοικονομώ 2025».
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες ότι η νέα καταληκτική ημερομηνία ολοκλήρωσης των εργασιών ορίζεται για την Παρασκευή 17 Ιουλίου, δίνοντας επιπλέον χρόνο στους δικαιούχους των προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης. Παράλληλα, όμως, υπογραμμίζει ότι η προθεσμία αυτή είναι οριστική, καθώς συνδέεται με τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και δεν προβλέπεται νέα παράταση.
Ποια προγράμματα αφορά η παράταση
Η παράταση καλύπτει όλα τα προγράμματα «Εξοικονομώ» που υλοποιούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και συγκεκριμένα τα «Εξοικονομώ 2021», «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ - Ανακαινίζω για Νέους», «Εξοικονομώ 2025» και «Εξοικονομώ - Επιχειρώ & Αλλάζω Συσκευή στις Επιχειρήσεις».
Πρόκειται για δράσεις που χρηματοδοτούν παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και επιχειρήσεων, όπως θερμομόνωση, αντικατάσταση κουφωμάτων, εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και άλλων αποδοτικότερων συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, αναβάθμιση του φωτισμού και του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς και αντικατάσταση ενεργοβόρων ηλεκτρικών συσκευών στις επιχειρήσεις. Στόχος τους είναι η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του κόστους λειτουργίας, αλλά και η αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος της χώρας.
Μέσω των συγκεκριμένων προγραμμάτων έχουν δρομολογηθεί χιλιάδες επενδύσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού αποθέματος της χώρας, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, αλλά και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Τα αιτήματα των μηχανικών για μεγαλύτερη παράταση
Η απόφαση του υπουργείου έρχεται ενώ εδώ και μήνες μηχανικοί και τεχνικοί φορείς ζητούν μεγαλύτερη χρονική παράταση, υποστηρίζοντας ότι τα υφιστάμενα χρονοδιαγράμματα δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες υλοποίησης των έργων.
Ήδη από τον Φεβρουάριο, το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Θεσσαλίας του ΤΕΕ είχε αποστείλει επιστολή προς το ΥΠΕΝ ζητώντας η προθεσμία του «Εξοικονομώ 2025» να μετατεθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ για το πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης – Θερμοσίφωνα» είχε προτείνει παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Στην επιστολή του, το ΤΕΕ απέδιδε την ανάγκη παράτασης στην έλλειψη διαθέσιμων εξειδικευμένων συνεργείων, στον μεγάλο αριθμό έργων που εξελίσσονται ταυτόχρονα, στις δυσκολίες που δημιουργούν οι χειμερινές καιρικές συνθήκες σε κρίσιμες εργασίες, στον αυξημένο διοικητικό φόρτο που επωμίζονται οι μηχανικοί, αλλά και στον κίνδυνο να υποβαθμιστεί η ποιότητα των παρεμβάσεων εξαιτίας των ασφυκτικών προθεσμιών.
Νέα παρέμβαση μετά την ανακοίνωση της παράτασης
Οι αντιδράσεις συνεχίστηκαν και μετά τη νέα απόφαση του υπουργείου. Με πρόσφατη επιστολή του, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Διπλωματούχων Μηχανικών Περιβάλλοντος (ΠΑΣΔΜΗΠ) χαρακτηρίζει την παράταση έως τις 17 Ιουλίου ανεπαρκή, υποστηρίζοντας ότι δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί κατά την υλοποίηση του «Εξοικονομώ 2025».
Σύμφωνα με τον Σύλλογο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις που δεν οφείλονται στους ωφελούμενους ή στους μηχανικούς, αλλά σε διοικητικές διαδικασίες, τραπεζικές εγκρίσεις και δυσλειτουργίες των πληροφοριακών συστημάτων. Όπως επισημαίνεται, μεγάλο μέρος των έργων παραμένει σε εξέλιξη, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την ολοκλήρωσή τους μέσα στο νέο χρονικό περιθώριο.
Οι φορείς υποστηρίζουν ακόμη ότι οι συνεχείς μεταβολές των χρονοδιαγραμμάτων δυσχεραίνουν τον προγραμματισμό των μηχανικών, των προμηθευτών και των συνεργείων, ενώ δημιουργούν αβεβαιότητα και στους ίδιους τους ωφελούμενους, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις αναμένουν εγκρίσεις, εκταμιεύσεις ή την ολοκλήρωση διαδικασιών που εξαρτώνται από περισσότερους του ενός εμπλεκόμενους.
Για τον λόγο αυτό, ο ΠΑΣΔΜΗΠ ζητά ουσιαστικά μεγαλύτερη παράταση για το «Εξοικονομώ 2025», υποστηρίζοντας ότι μόνο έτσι θα μπορέσουν να ολοκληρωθούν ομαλά οι ενεργειακές αναβαθμίσεις, χωρίς να δημιουργηθούν οικονομικές και τεχνικές επιπτώσεις για μηχανικούς, προμηθευτές και δικαιούχους.
Προς το παρόν, πάντως, η θέση του ΥΠΕΝ παραμένει αμετάβλητη, καθώς το υπουργείο επισημαίνει ότι δεν προβλέπεται νέα παράταση πέραν της 17ης Ιουλίου για την ολοκλήρωση των εργασιών στα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Η στάση αυτή συνδέεται με τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μέσω του οποίου χρηματοδοτούνται οι συγκεκριμένες δράσεις. Καθώς το χρηματοδοτικό πρόγραμμα πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του, το ΥΠΕΝ επιδιώκει να κλείσουν εγκαίρως οι εκκρεμότητες, να ολοκληρωθούν οι πληρωμές των έργων και να διασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων κοινοτικών πόρων.
Τα τρία πιθανά σενάρια μετά από τη νέα προθεσμία
Η νέα προθεσμία δίνει στους δικαιούχους ένα ακόμη χρονικό περιθώριο για να ολοκληρώσουν τις παρεμβάσεις, να διεκπεραιώσουν τις απαιτούμενες διαδικασίες και να υποβάλουν εγκαίρως τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την ολοκλήρωση των έργων και την εκταμίευση της επιδότησης.
Εφόσον η προθεσμία λήξει χωρίς να δοθεί νέα παράταση, οι δικαιούχοι που δεν θα έχουν ολοκληρώσει εμπρόθεσμα το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο των έργων τους θα υπαχθούν στις προβλέψεις του οδηγού εφαρμογής του εκάστοτε προγράμματος. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να προβλέπονται η μη ολοκλήρωση της διαδικασίας υπαγωγής, η τροποποίηση ή ακόμη και η ανάκληση της απόφασης υπαγωγής, με αντίστοιχη αναπροσαρμογή ή απώλεια της προβλεπόμενης ενίσχυσης. Σε περιπτώσεις μη τήρησης των όρων του προγράμματος ή διαπίστωσης παρατυπιών κατά τους ελέγχους, προβλέπεται ακόμη και η ανάκτηση της χορηγηθείσας ενίσχυσης, σύμφωνα με όσα ορίζονται στον οδηγό εφαρμογής.
Αντίθετα, εφόσον το ΥΠΕΝ αποφασίσει τελικά να δώσει νέο χρονικό περιθώριο, οι ωφελούμενοι θα αποκτήσουν περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσουν τις εργασίες και τις εκκρεμείς διαδικασίες. Μέχρι στιγμής, πάντως, η επίσημη θέση του υπουργείου είναι ότι δεν προβλέπεται νέα παράταση.
